คำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย
ป.วิ.พ. ม. 249

โจทจำเลยตกลงกันยอมปติบัติตามคำพิพากสาสาลอุธรน์แล้วยื่นคำแถลงไห้สาลซาบว่า ไม่ติดไจดีกาต่อไปสาลสั่งอนุญาตแล้ว เช่นนี้ถือได้ว่าเปนการตกลงที่ชอบแล้วด้วยกดหมาย และเปนการผูกพันโจท ๆ หมดสิทธิไนการดีกา

ผู้กู้เอาข้าวชำระหนี้แทนเงินกู้และดอกเบี้ยไปตามที่ตกลงกับผู้ไห้กู้แล้ว พายหลังผู้ไห้กู้ฟ้องเรียกต้นเงินและดอกเบี้ยและชนะคดีแล้ว ผู้กู้จะฟ้องเรียกข้าวคืนถานลาภมิควนได้ไม่ได้แต่เรียกข้าวและค่าเสียหายได้ไนถานที่ผู้ไห้กู้ทำผิดนิติกัม
ไนคดีแพ่งคู่ความไม่จำเปนต้องอ้างตัวบทกดหมายไนฟ้องหรือไนดีกาเพียงแต่กล่าวถึงข้อเท็จจริงอันเปนปัญหาชัดเจนก็พอแล้ว ส่วนตัวบทกดหมายนั้นเปนหน้าที่ของสาลจะยกขึ้นปรับแก่คติ
คดีที่ดีกาได้เฉพาะข้อกดหมายนั้นถ้าสาลล่างยังมิได้ชี้ขาดข้อเท็จจริงอันเปนข้อสำคันมา สาลดีกาย้อนสำนวนไปไห้วินิจฉัยแล้วพิพากสาไหม่

ผู้กู้เอาข้าวชำระหนี้แทนเงินกู้และดอกเบี้ยไปตามที่ตกลงกับผู้ให้กู้ไปแล้ว ภายหลังผู้ให้กู้ฟ้องเรียกต้นเงินและดอกเบี้ยและชนะคดีแล้วผู้กู้จะฟ้องเรียกข้าวคืนฐานลาภมิควรได้ไม่ได้แต่เรียกข้าวและค่าเสียหายได้ในฐานที่ผู้ให้กู้ทำผิดนิติกรรม
ในคดีแพ่งคู่ความไม่จำเป็นต้องอ้างตัวบทกฎหมายในฟ้องหรือในฎีกาเพียงแต่กล่าวถึงข้อเท็จจริงอันเป็นปัญหามาชัดเจนก็พอแล้ว ส่วนตัวบทกฎหมายนั้นเป็นหน้าที่ของศาลจะยกขึ้นปรับแก่คดี
คดีที่ฎีกาได้เฉพาะข้อกฎหมายนั้น ถ้าศาลล่างยังมิได้ชี้ขาดข้อเท็จจริงอันเป็นข้อสำคัญมา ศาลฎีกาย้อนสำนวนไปให้วินิจฉัยแล้วพิพากษาใหม่
ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 2/2486 และ 3/2486

ข้อกฎหมายที่ยกขึ้นอ้างอิงในชั้นฎีกานั้นต้องเป็นข้อที่ได้ยกขึ้นว่ากล่าวมาในศาลชั้นต้น หรือเป็นข้อที่เกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนหรือมีพฤติการณ์นอกเหนือไม่อาจบังคับได้
ปัญหาที่ว่าการตั้งตัวแทนไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือศาลจะรับฟังไม่ได้นั้นไม่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน

ปัญหาว่าคู่สมรสควรได้รับส่วนแบ่งมรดกในสินสมรสฝ่ายละครึ่งหรือหญิงควรได้ 1 ใน 3 นั้น ใช่ปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน ถ้ามิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วแต่ศาลชั้นต้นและ ศาลอุทธรณ์จะฎีกาไม่ได้

ปัญหาว่าคู่สมรสควรได้รับส่วนแบ่งมรดกในสินสมรสฝ่ายละครึ่งหรือหญิงควรได้ 1 ใน 3 นั้น ใช่ปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน. ถ้ามิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วแต่ศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์จะฎีกาไม่ได้.

ข้อกฎหมายที่ไม่มีประเด็นหรือโต้แย้งกันมาแต่ศาลชั้นต้น ฎีกาไม่ได้
หากอ้างว่าศาลล่างวินิจฉัยข้อเท็จจริงคลาดเคลื่อนจากพยานหลักฐานในสำนวน ต้องปรากฏด้วยว่าความข้อนั้นเป็นข้อสำคัญในคดี

ภริยาน้อยได้รับมถดกกึ่งส่วนของภริยาหลวงเมื่อไม่มีเหตุการณ์เป็นพิเศษแล้ว ศาลแบ่งสมรสส่วนของภริยาให้แก่ภริยาหลวง 2 ส่วนภริยาน้อย 1 ส่วน ในการแบ่งสมรสซึ่งขายมีภริยาหลายคน ต้องแบ่งเป็นส่วนของภริยาที่ตายไปแล้วด้วย ซึ่งส่วนนี้ย่อมตกได้แก่ทายาทของเขา คู่ความมิได้ยกประเด็นเรื่องหักเงินไว้ทำศพผู้ตายขึ้นว่าในศาลล่าง จะยกขึ้นว่ากล่าวในชั้นศาลฎีกาไม่ได้

ข้อความที่คู่ความยกขึ้นอ้างอิงจะเป็นปัญหาเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนหรือไม่ เป็นปัญหาข้อกฎหมายปัญหามีว่า จะเป็นสัญญาเช่าซื้อหรือเป็นสัญญา ซื้อขายนั้น ไม่ใช่เป็นปัญหาอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน อ้างฎีกาที่ 1153/2480

เอกชนทำสัญญาแบ่งรายได้จากตลาดให้เทศบาลเพื่อให้เทศบาลงดสร้างตลาด จะเป็นโมฆะหรือไม่นั้นไม่เป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยของประชาชน