คำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย
ป.วิ.พ. ม. 84

ฟ้องว่ามอบที่มีใบไต่สวนให้เขายึดเป็นประกันเงินกู้มากว่า 10 ปีฝ่ายจำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ขายให้ดังนี้ เป็นหน้าที่โจทก์ต้องนำสืบก่อนเพราะเป็นการกล่าวอ้างว่าเขาครอบครองแทน

ปัญหาว่า การลักทรัพย์จะเป็นผิดตามกฎหมายในเขตต์ต่างประเทศหรือไม่เป็นข้อเท็จจริงที่ต้องนำสืบศาลรู้เองไม่ได้
ฟ้องว่า รับของโจรอวนซึ่งมีผู้ลักมาจากเขตต์ต่างประเทศเข้ามาในประเทศไทย ถ้าโจทก์ไม่สืบว่าความผิดฐานลักอวนนั้นกฎหมายในอาณาเขตต์นั้นบัญญัติว่าเป็นผิดแล้ว ก็ลงโทษจำเลยฐานรับของโจรไม่ได้

ปัญหาว่า การลักทรัพย์จะเป็นผิดตามกฎหมายในเขตต่างประเทศหรือไม่เป็นข้อเท็จจริงที่ต้องนำสืบศาลรู้เองไม่ได้
ฟ้องว่า รับของโจรอวนซึ่งมีผู้ลักมาจากเขตต่างประเทศเข้ามาในประเทศไทย ถ้าโจทก์ไม่สืบว่าความผิดฐานลักอวนนั้นกฎหมายในอาณาเขตนั้นบัญญัติว่าเป็นผิดแล้ว ก็ลงโทษจำเลยฐานรับของโจรไม่ได้

คดีฟ้องแบ่งมฤดก จำเลยให้การต่อสู้ว่า ได้แบ่งทรัพย์กันเสร็จไปแล้ว โจทก์แถลงว่าให้เข้าครอบครองที่ดินสองแปลงจริง แต่ไม่ใช่เพราะจำเลยแบ่งให้ ดังนี้ไม่ใช่คำรับ จำเลยคงมีหน้าที่นำสืบตามข้อต่อสู้
เมื่อจำเลยรับว่า ทรัพย์ตามบัญชีท้ายฟ้องเป็นของเจ้ามฤดกแล้ว การที่จำเลยอ้างว่าเจ้ามฤดกยกให้ตนก่อนตาย ก็เป็นหน้าที่ของจำเลยต้องนำสืบ
แม้ศาลกำหนดหน้าที่นำสืบไว้อย่างไร ถ้าคู่ความไม่สืบพะยาน ศาลก็วินิจฉัยให้แพ้ชนะตามแต่หน้าที่ที่จะต้องนำสืบตามกฎหมาย

คดีฟ้องแบ่งมรดก จำเลยให้การต่อสู้ว่า ได้แบ่งทรัพย์กันเสร็จไปแล้ว โจทก์แถลงว่าได้เข้าครอบครองที่ดินสองแปลงจริง แต่ไม่ใช่เพราะจำเลยแบ่งให้ ดังนี้ไม่ใช่คำรับ จำเลยคงมีหน้าที่นำสืบตามข้อต่อสู้
เมื่อจำเลยรับว่า ทรัพย์ตามบัญชีท้ายฟ้องเป็นของเจ้ามรดกแล้วการที่จำเลยอ้างว่าเจ้ามรดกยกให้ตนก่อนตาย ก็เป็นหน้าที่ของจำเลยต้องนำสืบ
แม้ศาลกำหนดหน้าที่นำสืบไว้อย่างไร ถ้าคู่ความไม่สืบพยาน ศาลก็วินิจฉัยให้แพ้ชนะตามแต่หน้าที่ที่จะต้องนำสืบตามกฎหมาย

ที่ธรณีสงฆ์นั้นไม่มีกฎหมายให้ต้องจดทะเบียน
การฟ้องขับไล่ออกจากที่ธรณีสงฆ์นั้น โจทก์พิสูจน์ว่าเป็นที่ธรณีสงฆ์ก็เพียงพอแล้วไม่จำต้องนำสืบถึงการได้มา

ที่ธรณีสงฆ์นั้นไม่มีกฏหมายให้ต้องจดทะเบียน
การฟ้องขับไล่ออกจากที่ธรณีสงฆ์นั้น โจทก์พิศูจน์ว่าเป็นที่ธรณีสงฆ์ก็เพียงพอแล้วไม่จำต้องนำสืบถึงการได้มา.

ฟ้องขอให้ทำลายการโอนที่ดินเพื่อให้เจ้าของเดิมโอนที่ให้แก่ตนตามสัญญาซื้อขายนั้นเป็นหน้าที่ของโจทก์ต้องนำสืบว่าการโอนนั้นได้กระทำโดยไม่มีค่าตอบแทน หรือกระทำโดยไม่สุจริต เมื่อโจทก์สืบไม่สมโจทก์ก็ต้องแพ้คดี

ฟ้องขอให้ทำลายการโอนที่ดินเพื่อให้เจ้าของเดิมโอนที่ให้แก่ตนตามสัญญาซื้อขายนั้น เป็นหน้าที่ของโจทก์ต้องนำสืบว่าการโอนนั้นได้กระทำโดยไม่มีค่าตอบแทน หรือกระทำโดยไม่สุจริต เมื่อโจทก์สืบไม่สมโจทก์ก็ต้องแพ้คดี

จำเลยต่อสู้ว่า ได้กระทำโดยป้องกัน มีหน้าที่ต้องนำสืบให้สมข้อต่อสู้
กรณีเดียวกับอัยยการเป็นโจทก์ฟ้องแล้ว คดีอยู่ในระหว่างพิจารณาผู้เสียหายก็ยื่นฟ้องอีกได้ แม้ต่อมาศาลยกฟ้องคดีที่อัยยการเป็นโจทก์แล้ว ก็ไม่เป็นเหตุระงับการพิจารณาของคดีหลัง