คำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย
ป.วิ.พ. ม. 84

จำเลยปิดกั้นทางเดินซึ่งโจทก์ใช้เดินออกถนนใหญ่อยู่โดยปรกติ แม้โจทก์อาจเดินออกมาทางอื่นได้ แต่เป็นทางร่องสวน และต้องเปิดรั้วบ้านบุคคลอื่น ซึ่งไม่ใช่ทางของปรกติชนใช้ไปมา ดังนี้ถือได้ว่าที่โจทก์อยู่ในที่ล้อม
ที่ดินของโจทก์อยู่ในที่ล้อม โจทก์มีสิทธิ์จะขอทางผ่านที่ดินที่ล้อมอยู่ไป สู่ทางสาธารณะได้
จำเลยให้การลอย ๆ ว่าโจทก์มิได้เสนอค่าทดแทนที่จะผ่าน มิได้เถียงว่าจำเลยไม่เปิดทางให้โจทก์เดินเพราะโจทก์ไม่ให้ค่าทดแทนดังนี้ ย่อมไม่มีประเด็นที่จะนำสืบถึงเรื่องค่าทดแทน

เจ้าพนักงานตำรวจละเลยไม่ส่งหมายเรียกให้พะยานของอัยยการโจทก์ ถึงวันนัดพิจารณา พะยานไม่มาศาลโจทก์แถลงขอเลื่อนการพิจารณาศาลมีอำนาจใช้ดุลย์พินิจไม่อนุญาตให้เลื่อนและตัดสินยกฟ้องโจทก์ได้

เจ้าพนักงานตำรวจละเลยไม่ส่งหมายเรียกให้พยานของอัยการโจทก์ ถึงวันนัดพิจารณา พยานไม่มาศาลโจทก์แถลงขอเลื่อนการพิจารณาศาลมีอำนาจใช้ดุลพินิจ ไม่อนุญาตให้เลื่อนและตัดสินยกฟ้องโจทก์ได้

คู่ความตกลงให้ถือเอาสิ่งของใดเป็นจุดสำหรับวัดเขตที่พิพาทถ้าหากสิ่งนั้นไม่มีอยู่แล้ว คู่ความก็ต้องนำสืบในเรื่องเขตที่ไปตามกระบวนความ

คู่ความตกลงให้ถือเอาสิ่งของใดเป็นจุดสำหรับวัดเขตต์ที่พิพาท ถ้าหากสิ่งนั้นไม่มีอยู่แล้วคู่ความก็ต้องนำสืบในเรื่องเขตต์ที่ไปตามกระบวนความ

เจ้าหนี้ยึดที่ดินมีชื่อผู้ตายซึ่งจำเลยและผู้ร้องเป็นผู้รับมฤดก เมื่อผู้ร้องอ้างว่าได้แบ่งปันมฤดกตกได้แก่ตนผู้เดียวดังนี้ ผู้ร้องต้องนำสืบ

ผู้เช่ายังไม่เข้าครอบครองทรัพย์ที่เช่าตามกำหนดและยังยอมให้ผู้ให้เช่ามอบทรัพย์ให้ผู้อื่นเช่าต่อไป โดยให้ผู้ให้เช่าคืนเงินค่าเช่าให้แก่ตนดังนี้ ถือได้ว่า เป็นการบอกเลิกสัญญาเช่าซึ่งคู่สัญญาจะต้องกลับคืนสู่ฐานะเดิม
ฟ้องโจทก์หาว่าจำเลยผิดสัญญาเช่าไม่ส่งบ้านให้โจทก์ครอบครองและได้กล่าวไว้ด้วยว่าจำเลยยินยอมคืนค่าเช่าให้โจทก์แล้ว ซึ่งจำเลยไม่ได้ต่อสู้ในข้อนี้ ศาลบังคับให้จำเลยคืนค่าเช่าได้ ไม่เป็นการนอกฟ้อง

ผู้อาศัยซึ่งชนะคดีผู้ให้อาศัยย่อมได้รับสิทธิตามคำพิพากษาโดยไม่จำเป็นต้องขอให้ศาลบังคับเสมอไป และใช้ยันคู่กรณีได้ โดยไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนสิทธินั้น จำเลยมีสิทธิอาศัยใช้ลานนวดข้าวในที่ดินของโจทก์ เพียงแต่จำเลยขุดหลุม ปิดประตูและรื้อรั้วดังนี้ เป็นการใช้สิทธิอาศัยเกินขอบเขตต์ไปบ้างเล็กน้อยยังไม่เป็นปฏิปักษ์แก่กรรมสิทธิในที่ดินของโจทก์อันเป็นเหตุให้ระงับตัดสิทธิอาศัยของจำเลยได้โจทก์รับตามรายงานพิจารณาว่าจะเป็นผู้นำสืบก่อนแล้วจะมาโต้แย้งหน้าที่นำสืบในภายหลังไม่ได้ โจทก์ฟ้องว่าจำเลยผู้อาศัยใช้สิทธิเกินขอบเขตต์ จำเลยให้การปฏิเสธดังนี้ เป็นหน้าที่โจทก์ต้องนำสืบก่อน.

นำบุหรี่ขึ้นรถไฟที่สถานีจังหวัดพัทลุงไปสถานีหาดใหญ่ ยังไม่เป็นผิดฐานพยายามเพราะไม่ปรากฎว่ามีสถานีกลางทางหรือไม่ และรถจะจอดหรือไม่
ในเรื่องนำบุหรี่ออกนอกเขตต์มีผิดฐานพยายามหรือไม่ ศาลฎีกายังไม่วินิจฉัย
สถานีรถไฟจะมีที่ใดบ้างและจะจอดหรือไม่ ศาลจะรับรู้เองไม่ได้.

นำบุหรี่ขึ้นรถไฟที่สถานีจังหวัดพัทลุงเพื่อไปสถานีหาดใหญ่ยังไม่เป็นผิดฐานพยายามเพราะไม่ปรากฏว่ามีสถานีกลางทางหรือไม่ และรถจะจอดหรือไม่
ในเรื่องนำบุหรี่ออกนอกเขตจะมีผิดฐานพยายามหรือไม่ศาลฎีกายังไม่วินิจฉัย
สถานีรถไฟจะมีที่ใดบ้างและรถจะจอดหรือไม่ ศาลจะรับรู้เองไม่ได้
ประชุมใหญ่ครั้งที่ 2/2488