คำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย
ป.วิ.พ. ม. 55

ในกรณีที่ผู้รับมรดกคน หนึ่ง อ้างว่าทรัพย์มรดกเป็นทรัพย์ส่วนตัวของตน ผู้จัดการย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้แสดงว่าเป็นทรัพย์มรดกได้ โดยถือว่ามีข้อโต้แย้งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ศาลตัดสินว่า ถ้าโจทก์ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกยังไม่ได้ขายหรือแบ่งปันมรดกก็ให้จำเลยซึ่งเป็นทายาทอยู่ในที่มรดกไปก่อน ถ้าโจทก์ขายหรือแบ่งปันก็ให้จำเลยออกจากที่พิพาท ดังนี้ย่อมตัดสินได้ไม่ขัดต่อกฎหมาย โจทก์ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกเคยให้ถ้อยคำไว้ในบันทึกที่อำเภอว่าทรัพย์รายพิพาทเป็นของส่วนตัวจำเลย เมื่อมีคดีก็นำสืบได้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้ตายได้ ไม่เป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 และไม่ผูกมัดศาลที่จะต้องฟังตามบันทึกที่อำเภอ

สิทธิเรียกทรัพย์คืนที่กระทำเพื่อชำระหนี้ในนิติกรรมที่เเปนโมคะนั้น ย่อมเกิดขึ้นทันทีที่อีกฝ่ายหนึ่งได้รับ
ซื้อขายที่ดินทำกันเอง ผู้ซื้อฟ้องบังคับตามสัญญา แต่ถูกสาลยกฟ้อง ผู้ซื้อจึงมาฟ้องเรียกราคาคืนถานลาภมิควนได้นั้น ต้องเริ่มนับอายุความตั้งแต่วันผู้ซื้อว่าตนมีสิทธิเรียกคืน ไม่ใช่เริ่มนับอายุความตั้งแต่วันที่คดีก่อนถึงที่สุด
เมื่อมีกดหมายบัญญัติว่าการซื้อขายที่มิได้ทำต่อเจ้าพนักงานเปนโมคะแล้วก็ต้องถือว่าบุคคลรู้บทบัญญัตินั้น ผู้ใดอ้างว่าไม่รู้จะต้องแสดงพรีติการณ์พิเสสเฉพาะตัว
เรื่องใช้สิทธิเลิกสัญญาอาดนับอายุความ นับแต่วันมีคำพิพากสาให้เลิกสัญญาต่อกัน

สิทธิเรียกทรัพย์คืนที่กระทำเพื่อชำระหนี้ในนิติกรรมที่เป็นโมฆะนั้นย่อมเกิดขึ้นทันทีที่อีกฝ่ายหนึ่งได้รับ ซื้อขายที่ดินทำกันเอง ผู้ซื้อฟ้องขอบังคับตามสัญญาแต่ถูกศาลยกฟ้อง ผู้ซื้อจึงมาฟ้องเรียกราคาคืนฐานลาภมิควรได้นั้น ต้องเริ่มนับอายุความตั้งแต่วันผู้ซื้อว่าตนมีสิทธิเรียกคืน ไม่ใช่เริ่มนับอายุความตั้งแต่วันที่คดีก่อนถึงที่สุด เมื่อมีกฎหมายบัญญัติว่าการซื้อขายที่มิได้ทำต่อเจ้าพนักงานเป็นโมฆะแล้วก็ต้องถือว่าบุคคลรู้บทบัญญัตินั้น ผู้ใดอ้างว่าไม่รู้จะต้องแสดงพฤติการณ์พิเศษเฉพาะตัว เรื่องใช้สิทธิเลิกสัญญาอาจนับอายุความ นับแต่วันมีคำพิพากษาให้เลิกสัญญาต่อกัน

ภรรยาร้องขอไห้สาลสั่งไห้สาสมีเปนคนสาบสูนย์แม้สามีนั้นมีบุตร์ซึ่งยังมีชีวิตหยู่ ก็ถือว่าพี่ชายของสามีเปนผู้มีส่วนได้เสีย มีสิทธิร้องคัดค้านได้
คดีไม่มีข้อพิพาทนั้น ผู้ที่จะร้องสอดได้จะต้องเปนผู้มีส่วนได้เสีย.

ภรรยาร้องขอให้ศาลสั่งให้สามีเป็นคนสาปสูญ แม้สามีนั้นมีบุตรซึ่งยังมีชีวิตอยู่ ก็ถือว่าพี่ชายของสามีเป็นผู้มีส่วนได้เสีย มีสิทธิร้องคัดค้านได้ คดีไม่มีข้อพิพาทนั้น ผู้ที่จะร้องสอดได้จะต้องเป็นผู้มีส่วนได้เสีย(ประชุมใหญ่ ครั้งที่ 7/2487)

ที่ดินจำนองถูกสาลยึดและซาบทอดตลาดไปโดยผู้รับจำนองไม่ได้เกี่ยวข้องร้องขอหย่างได การจำนองก็คงติดไปกับทรัพย์ การไม่ร้องขอตามวิธีพิจารนาความแพ่งมาตรา 289 ไม่สบ+สิทธิจำนอง ไนกรนีเช่นนี้แม่สาลและผู้ซื้อไม่รู้ว่ามีการจำนองโดยสำเนาโฉนดที่เจ้าพนักงานคัดไห้จะขาดตกบกพร่องทเบียนเรื่องจำนอง การจำนองก็คงติดทรัพย์นั้นไป.

ที่ดินจำนองถูกศาลยึดและขายทอดตลาดไปโดยผู้รับจำนองไม่ได้เกี่ยวข้องร้องขออย่างใด การจำนองก็คงติดไปกับทรัพย์ การไม่ร้องขอตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 289 ไม่ลบล้างสิทธิจำนองในกรณีเช่นนี้แม้ศาลและผู้ซื้อไม่รู้ว่ามีการจำนอง โดยสำเนาโฉนดที่เจ้าพนักงานคัดให้จะขาดตกบกพร่องทะเบียนเรื่องจำนอง การจำนองก็คงติดทรัพย์นั้นไป

โจทผู้ชนะความจะยึดทรัพย์ซึ่งจำเลยขายฝากไว้เพื่อขายทอดตลาดไม่ได้เพราะกัมสิทธิตกหยู่แก่ผู้รับซื้อฝาก ไม่ไช่ตกหยู่แก่จำเลย
ไนกรนีที่โจทยึดทรัพย์ซึ่งจำเลยขายฝากไว้จำเลยร้องคัดค้านได้ โดยถือว่าเปนผู้มีส่วนได้เสียตามวิธีพิจารนาความแพ่งมาตรา 280
ไรกรนียึดทรัพย์เมื่อโจทอุธรน์ดีกา ก็ต้องเสียค่าขึ้นสาล เพราะถือว่าอุธรน์และดีกานั้นเปนคำฟ้อง

โจทก์ผู้ชนะความจะยึดทรัพย์ซึ่งจำเลยขายฝากไว้เพื่อขายทอดตลาดไม่ได้เพราะกรรมสิทธิ์ตกอยู่แก่ผู้รับซื้อฝากไม่ใช่ตกอยู่แก่จำเลย ในกรณีที่โจทก์ยึดทรัพย์ซึ่งจำเลยขายฝากไว้จำเลยร้องคัดค้านได้ โดยถือว่าเป็นผู้มีส่วนได้เสียตามวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 280 ในกรณียึดทรัพย์เมื่อโจทก์อุทธรณ์ฎีกา ก็ต้องเสียค่าขึ้นศาล เพราะถือว่าอุทธรณ์และฎีกานั้นเป็นคำฟ้อง

คดีขอให้รับเด็กเป็นบุตรนั้นเป็นคดีไม่มีข้อพิพาทย่อมยื่นเป็นคำร้องขอได้ตามประมวลวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 188 การฟ้องขอให้รับเด็กเป็นบุตร จะฟ้องเมื่อบิดาตายแล้วก็ได้