คำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย
ป.วิ.พ. ม. 94

ในกรณีที่ผู้รับมรดกคน หนึ่ง อ้างว่าทรัพย์มรดกเป็นทรัพย์ส่วนตัวของตน ผู้จัดการย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้แสดงว่าเป็นทรัพย์มรดกได้ โดยถือว่ามีข้อโต้แย้งตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 55 ศาลตัดสินว่า ถ้าโจทก์ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกยังไม่ได้ขายหรือแบ่งปันมรดกก็ให้จำเลยซึ่งเป็นทายาทอยู่ในที่มรดกไปก่อน ถ้าโจทก์ขายหรือแบ่งปันก็ให้จำเลยออกจากที่พิพาท ดังนี้ย่อมตัดสินได้ไม่ขัดต่อกฎหมาย โจทก์ซึ่งเป็นผู้จัดการมรดกเคยให้ถ้อยคำไว้ในบันทึกที่อำเภอว่าทรัพย์รายพิพาทเป็นของส่วนตัวจำเลย เมื่อมีคดีก็นำสืบได้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้ตายได้ ไม่เป็นการฝ่าฝืนประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 และไม่ผูกมัดศาลที่จะต้องฟังตามบันทึกที่อำเภอ

ในกรณีที่ผู้รับมฤดกคน 1 อ้างว่าทรัพย์มฤดกเป็นทรัพย์ส่วนตัวของตน ผู้จัดการย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้แสดงว่าเป็นทรัพย์มฤดกให้ โดยถือว่ามีข้อโต้แย้งตามวิธีพิจารณาความแพ่ง ม.55
ศาลตัดสินว่า ถ้าโจทก์ซึ่งเป็นผู้จัดการมฤดกยังไม่ได้ขายหรือแบ่งปันก็ให้จำเลยออกจากที่พิพาทดังนี้ย่อมตัดสินได้ไม่ขัดต่อกฎหมาย
โจทก์ซึ่งเป็นผู้จัดการมฤดกเคยให้ถ้อยคำไว้ในบันทึกที่อำเภอว่าทรัพย์รายพิพาทเป็นของส่วนตัวจำเลยเมื่อมีคดีก็นำสืบได้ว่าทรัพย์นั้นเป็นของผู้ตายได้ ไม่เป็นการฝ่าฝืนวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 94 และไม่ผูกมัดศาลที่จะต้องฟังตามบรรทึกที่อำเภอ

การที่สัญญากู้เงิน 400 บาท สูญหายไปเพราะความประมาทเลินเล่อศาลรับฟังพยานบุคคลแทนเอกสารนั้นได้ พยานที่ได้ให้การไว้โดยไม่ได้สาบานหรือปฏิญาณตนแต่ได้มาสาบานตนรับรองว่าข้อความที่ตนได้เบิกความไปแล้วเป็นความจริงในภายหลัง ดังนี้ถ้อยคำของพยานที่ได้ให้การไว้นั้นย่อมรับฟังได้

ไนกรนีที่จำเลยรื้อเรือนนอกชานครัวและยุ้งข้าวที่ปลูกหยู่ไนที่ดินของโจทไปนั้น จำเลยมีสิทธิที่จะนำพยานบุคคลมาสืบว่าทรัพย์เหล่านั้นเปนของจำเลยได้

ในกรณีที่จำเลยรื้อเรือนนอกชานครัวและยุ้งข้าวที่ปลูกอยู่ในที่ดินของโจทก์ไปนั้น จำเลยมีสิทธิที่จะนำพยานบุคคลมาสืบว่าทรัพย์เหล่านั้นเป็นของจำเลยได้

โจทฟ้องเรียกเรือจากจำเลย จำเลยต่อสู้ว่า โจทขายไห้และมีหนังสือสัญญา โจทก์ว่าไม่ได้ขายเรือรายพิพาท และปรากตว่าขนาดกว้างยาวและน้ำหนักเรือตามที่ปรากตไนหนังสือสัญญาไม่ตรงกับเรือรายพิพาทดังนี้ คู่ความนำพยานบุคคลมาสืบได้.

โจทก์ฟ้องเรียกเรือจากจำเลย จำเลยต่อสู้ว่า โจทก์ขายให้และมีหนังสือสัญญา โจทก์ว่าไม่ได้ขายเรือรายพิพาท และปรากฏว่าขนาดกว้างยาวและน้ำหนักเรือตามที่ปรากฏในหนังสือสัญญาไม่ตรงกับเรือรายพิพาทดังนี้คู่ความนำพยานบุคคลมาสืบได้

โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยใช้ราคาที่ดินที่ค้างชำระและอ้างว่าจำเลยทำหนังสือแสดงการรับใช้เงินไว้ให้ แต่หนังสือนั้นกลับมีข้อความว่าจำเลยได้รับเงินจากโจทก์ดังนี้ โจทก์ต้องแพ้คดี
จำเลยคนหนึ่งแถลงรับตามฟ้องของโจทก์แต่จำเลยอื่นไม่ได้ยอมรับตามนั้นด้วย ดังนี้ คำแถลงรับนั้นไม่ผูกพันจำเลยอื่น

เป็นสามีภรรยากันตามกฎหมายมาก่อนแล้วมาจดทะเบียนสมรสภายหลัง ก็นำสืบถึงการเป็นสามีภรรยากันก่อนจดทะเบียนได้ไม่เป็นการสืบแก้ไขเอกสาร
จำเลยให้การว่าได้เป็นสามีภรรยากันมาแต่ปี 2467 แล้วมาจดทะเบียนปี 2484 ดังนี้ จำเลยสืบพยานว่าได้แต่งงานกันชอบด้วยกฎหมายแต่ปี 2467 ได้ ไม่นอกประเด็น
ฟ้องว่าโจทก์เป็นภรรยาผู้ตายควรได้รับมรดกผู้ตายขอให้ห้ามจำเลยไม่ให้เกี่ยวข้องดังนี้ แม้ศาลล่างตัดสินยืนกันมา ก็ฎีกาในข้อเท็จจริงได้(โดยเป็นคดีเกี่ยวด้วยสิทธิในครอบครัว)

เปนสามีภรรยากันตามกดหมายมาก่อนแล้วมาจอดทเบีนยสมรสพายหลัง ก็นำสืบถึงการเปนสามีภรรยากันก่อนจดทเบียนได้ ไม่เปนการสืบแก้ไขเอกสาร.
จำเลยไห้การว่าได้เปนสามีภรรยากันมาแต่ปี 2467 แล้วมาจดทเบียนปี 2484 ดังนี้ จำเลยสืบพยานว่าได้แต่งงานกันชอบด้วยกดหมายแต่ปี 2467 ได้ไม่นอกประเด็น.
ฟ้องว่าโจทเปนภรรยาผู้ตายควนได้รับมรดกผู้ตาย ขอไห้ห้ามจำเลยไม่ไห้เกี่ยวข้องดังนี้ แม้สาลล่างตัดสินยืนกันมา ก็ดีกาไนข้อเท็จจิงได้ (โดยเปนคดีเกี่ยวด้วยสิทธิไนครอบครัว)