คำพิพากษาที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย
ป.วิ.พ. ม. 94

การปฎิเสธว่ามิได้รับเงินตามใบรับที่ทำไว้ให้เขาโดยไม่อ้างว่าใบรับนั้นไม่สมบูรณ์อย่างใดเช่นนี้ไม่มีประเด็นที่จะนำสืบ

มารดาและบุตร์ผู้เยาว์ลงชื่อเป็นผู้กู้ในหนังสือสัญญากู้ด้วยกัน แต่ในหนังสือไม่ได้ระบุว่ามารดากู้ในฐานะส่วนตัวหรือเป็นผู้แทนเด็กดังนี้ ต้องให้คู่ความนำสืบพะยานต่อไป

เอกสารสัญญาจะซื้อขายในตอนต้นมีข้อความว่า โจทก์เป็นผู้มีขื่อคนอื่นลงดังนี้ โจทก์ขอสืบว่าผู้ลงชื่อในฐานะเป็นพะยานเท่านั้นได้ เพราะไม่ใช่เป็นการสืบหักล้างหรือแก้ไขเอกสารอย่างใด

ทำสัญญาซื้อขายที่ดินกันเพื่อหลีกเลี่ยงมิให้ที่ดินถูกยึดใช้ค่าปรับ มิได้ตั้งใจซื้อขายกันจริงจัง สัญญานั้นเป็นโมฆะ ในกรณีเช่นนี้คู่ความนำพะยานบุคคลมาสืบกันล้างเอกสารได้ ในคดีแพ่งทรัพย์สินที่พิพาทมีราคาไม่เกิน 2000 บาท เมื่อศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น คู่ความฎีกาได้ฉะเพาะแต่ปัญหาข้อกฎหมาย และในการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายนี้ศาลฎีกาต้องฟ้องข้อเท็จจริงตามที่ศาลอุทธรณ์ได้วินิจฉัยงานแล้วจากพะยานหลักฐานในสำนวน

ฟ้องเรียกเงินตามตั๋วสัญญาใช้เงิน จำเลยต่อสู้ว่าตั๋วสัญญาเป็นโมฆะตาม พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา เพราะจำเลยรับเงินไปไม่เท่าจำนวนเงินในตั๋วสัญญาใช้เงิน ดังนี้ จำเลยย่อมขอนำสืบหักล้างได้ตามข้อต่อสู้

เมื่อการกู้ยืมมีหลักฐานเป็นหนังสือ จำเลยจะขอนำพะยานบุคคลมาสืบว่าได้ชำระหนี้ให้แล้วหาได้ไม่

ในกรณีที่ลูกหน้าตายก่อนหนี้ถึงกำหนดชำระนั้นเจ้าหนี้มีสิทธิฟ้องเรียกจากผู้จัดการมฤดกได้ทันที แม้หนี้จะยังไม่ถึงกำหนดชำระก็ตาม อายุความมฤดก 1 ปีนั้นรวมถึงเจ้าหนี้ด้วย ประมวลวิธีพิจารณาแพ่ง ม.94 ลูกหนี้จะขอนำพะยานบุคคลสืบว่าเงินที่ตนกู้ไปจากเจ้าหนี้หาใช่เป็นเงินของเจ้าหนี้ไม่นั้น ศาลไม่ยอมให้สืบ

เมื่อคู่กรณีมีเจตนาจะจ่ายให้เป็นเงินล่วงหน้า แต่เมื่อรับเงินทำกันเป็นเงินกู้ดังนี้ เป็๋นิติกรรมอำพราง ต้องถือตามเจตนาที่แท้จริงว่าเป็นการจ่ายเงินล่วงหน้า เงินที่จ่ายให้แก่ผู้รับจ้างเป็นเงินล่วงหน้าไปนั้นจะคิดดอกเบี้ยด้วยไม่ได้ การที่ลูกหนี้ส่งมอบทรัพย์ให้แก่เจ้าหนี้ผิดจากสถานที่ ๆกำหนดไว้ในสัญญาแลเจ้าหนี้ก็ยอมรับมอบทรัพย์ตามนั้นเสร็จเด็ดขาดไปแล้ว ถือได้ว่าเป็นการยอมรับชำระหนี้อย่างอื่นแทนตามมาตรา 321

การปกครองโดยปรปักษ์โดยต่อเนื่องกันมาก็ใช้ได้ตามมาตรา 1385 ประมวลวิธีพิจารณาความแพ่ง ม.94 วิธีพิจารณาแพ่ง ซื้อขายที่ดินกันอีกฝ่ายหนึ่งต่อสู้ว่ามิได้ซื้อกันเต็มหน้าโฉนด โดยซื้อกันตามที่ ๆ ปกครองมาดังนี้ ศาลจะสั่งงดสืบพะยานโจทก์จำเลยเสียโดยเพียงแต่ตรวจดูหน้าโฉนดแล้วฟังว่าได้มีการซื้อขายกันเต็มหน้าโฉนดนั้น เป็นการไม่ชอบด้วยกระบวนวิธีพิจารณา ผู้ขายมีอำนาจอ้างอำนาจซึ่งมีอยู่ก่อนทำสัญญาซื้อขายขึ้นยังผู้ซื้อได้

หนังสือกู้หายไปโดยถูกลัก ผู้ให้กู้นำพะยานบุคคลมาสืบได้ หลักวินิจฉับในกรณีที่ฟังว่าได้กู้กันจริงแลสัญญากู้หายไปจริง ผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ฟังแถลงคารม 3 นายแต่นาย 1 ถูกปลดก่อนประชุมปรึกษาคดี จึงคงลงนามในคำพิพากษา 2 นายนั้น นับว่าเป็นคำพิพากษาที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว